به گزارش سراج24؛ در شرایطی که آتش جنگ منطقه را فراگرفته، میدان نبرد تنها به خطوط مقدم و برخورد نظامی محدود نمیشود. در عصر ارتباطات، روایتها و تصاویر، خود به سلاحهایی راهبردی تبدیل شدهاند که گاه میتوانند سرنوشت یک درگیری را تعیین کنند.
در همین بستر، اخیراً اقدامی از سوی ارتش رژیم صهیونیستی گزارش شده که بر اساس آن، این نهاد تصاویری از حملات هوایی مربوط به جنگ ۱۲ روزه با ایران را بهعنوان دستاوردهای جنگ فعلی بازنشر کرده است؛ از جمله فیلمی که ادعا شده انهدام یک فروند جنگنده اف-۱۴ ایرانی را بر روی زمین نشان میدهد.
این اقدام ارتش رژیم صهیونیستی که یک عملیات روانی است، بهعنوان یک تاکتیک ارتباطی قابل تحلیل و بررسی است.
بازنمایی مجازی یا جعل واقعیت؟
بررسی الگوی رفتاری ارتش رژیم صهیونیستی در سالهای اخیر نشان میدهد که استفاده از تصاویر آرشیوی یا بازسازیهای سهبعدی بهجای مستندات واقعی میدانی، به یک رویه ثابت در استراتژی ارتباطاتی این ارتش تروریستی و جنایتکار تبدیل شده است.
تحقیقات گستردهای که توسط رسانههای مستقل انجام شده، نشان میدهد واحد سخنگوی ارتش این رژیم بهطور سیستماتیک از داراییهای دیجیتال تجاری و کتابخانههای عمومی سهبعدی برای ساخت انیمیشنهایی استفاده میکند که بهعنوان «شواهد اطلاعاتی» به رسانههای بینالمللی عرضه میشوند.
ناامیدی در اتاقهای جنگ اسرائیل: وقتی آرشیو تصاویر قدیم جایگزین دستاوردهای میدان نبرد میشود/ فریب بزرگ: وقتی تصاویر قدیمی انهدام اف-۱۴ جای خالی پیروزی در جنگ جاری را برای اسرائیل پر میکند
برای مثال، در جریان جنگ غزه، انیمیشنی که مدعی بود پایگاه فرماندهی حماس در زیر بیمارستان الشفا را نشان میدهد، بعدها مشخص شد که با استفاده از المانهای سهبعدی خریداریشده از فروشگاههای آنلاین ساخته شده است؛ تصاویری که شامل پیتزافروشیها و فروشگاههای دوچرخهفروشی خیالی بودند و هیچ تطابقی با معماری واقعی منطقه نداشتند.
این شواهد نشان میدهد که استفاده از تصاویر غیرواقعی یا متعلق به گذشته، یک اشتباه یا استثنا نیست، بلکه بخشی از یک «سلول پس از تولید» در این واحد نظامی است که وظیفهاش خلق روایتهای بصری جذاب، حتی به بهای نادیده گرفتن دقت جغرافیایی و تاریخی، است.
در این چارچوب، بازنشر تصاویر حمله به یک جنگنده اف-۱۴ مربوط به درگیریهای ۱۲ روزه پیشین در بستر جنگ فعلی به عنوان عملیات روانی بر روز ذهن مخاطبان، کاملاً با این الگوی رفتاری همخوانی دارد.
(لازم به ذکر است که به گفته منابع مطلع، جنگنده مذکور که در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه در فرودگاه نظامی مورد اصابت قرار گرفت، غیر عملیاتی بود و قابلیت پرواز نداشته است)
ناکامی میدانی و راهبرد جبران روانی
پرسش اساسی این است که چرا یک ماشین نظامی باید به چنین تاکتیکهایی متوسل شود؟ پاسخ را باید در مفهوم «جنگ شناختی» جستجو کرد.
برخلاف جنگهای کلاسیک که هدف اصلی اشغال خاک دشمن بود، در جنگ شناختی، هدف اصلی اشغال ذهنها و مدیریت ادراک مخاطبان است. وقتی یک ارتش در میدان نبرد به موفقیت قاطع و سریع دست نمییابد و با مقاومت پیشبینینشدهای روبهرو میشود و دستیابی به اهداف تعیین شده نیز دچار شکست میشود، شکاف بین عملکرد واقعی و روایت مطلوب، او را به سمت خلق دستاوردهای مجازی سوق میدهد.
ناامیدی در اتاقهای جنگ اسرائیل: وقتی آرشیو تصاویر قدیم جایگزین دستاوردهای میدان نبرد میشود/ فریب بزرگ: وقتی تصاویر قدیمی انهدام اف-۱۴ جای خالی پیروزی در جنگ جاری را برای اسرائیل پر میکند
ارتش رژیم صهیونیستی که در سرنگونی جمهوری اسلامی ایران ناکام مانده است و هدف اصلی آن در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و جنگ فعلی، حتی با کشاندن آمریکا به درگیری در منطقه، محقق نشده و حتی متحمل ضربات سنگین و شدیدی از سوی نیروهای مسلح ایران و همچنین محور مقاومت شده است، اکنون در تلاش برای سرپوش گذاشتن بر این شکست مفتضحانه است.
استفاده از تصاویر قدیمی و معرفی آنها بهعنوان عملیات موفقیتآمیز کنونی، دقیقاً با هدف پر کردن همین شکاف انجام میشود. هدف اولیه از این جابجایی زمانی، حفظ روحیه نیروهای خودی و پایگاه اجتماعی پشتیبان جنگ و سپس تضعیف روحیه اذهان اعضای جامعه مقابل است.
اگر جامعه پشت جبهه باور کند که ارتش همچنان در حال ثبت پیروزیهای بزرگ (نظیر انهدام جنگندههای پیشرفته دشمن) است، فشار بر دولت برای پایان دادن به جنگ کاهش مییابد.
همانطور که گفته شد، هدف دوم، تأثیرگذاری بر ادراک دشمن است. نمایش این تصاویر، حتی اگر قدیمی باشند، بهعنوان یک ابزار ارعاب عمل میکند و این پیام را مخابره مینماید که توانایی ضربه زدن همچنان پابرجاست. این اقدام شکلی از «جنگ روانی» است که در آن حریف سعی میکند با تحریف واقعیت، اراده مقاومت در طرف مقابل را تضعیف کند.
ابعاد فنی و ادراکی عملیات روانی مدرن
تکامل ابزارهای جنگ روانی در قرن بیست و یکم، این عملیات را پیچیدهتر از گذشته کرده است. ارتش رژیم صهیونیستی سابقه طولانی در استفاده از تاکتیکهای روانی دارد؛ از قطع امواج رادیویی و تلویزیونی دشمن برای پخش پیامهای خود در جنگهای گذشته، تا استفاده از شبکههای اجتماعی مدرن و تیکتاک برای بازتعریف چهره سربازان و عادیسازی خشونت.
در تحولی جدید، در جنگ فعلی حزب الله و ارتش رژیم صهیونیستی، ارتش اسرائیل اعلامیههای کاغذی مجهز به QR کد بر فراز بیروت پخش کرد که با اسکن آنها، شهروندان به صفحات و کانالهای ارتباطی هدایت میشدند؛ اقدامی که برگه ساده تبلیغاتی را به ابزاری تعاملی برای نفوذ و جمعآوری اطلاعات تبدیل کرد.
ناامیدی در اتاقهای جنگ اسرائیل: وقتی آرشیو تصاویر قدیم جایگزین دستاوردهای میدان نبرد میشود/ فریب بزرگ: وقتی تصاویر قدیمی انهدام اف-۱۴ جای خالی پیروزی در جنگ جاری را برای اسرائیل پر میکند
در این چشمانداز پیشرفته از جنگ رسانهای، استفاده از تصاویر آرشیوی منسوخ و کهنه، در نگاه اول یک پسرفت تکنولوژیک به نظر میرسد. اما واقعیت این است که در فضای مجازی امروز، بسیاری از مخاطبان قدرت تشخیص تصاویر قدیمی از جدید را ندارند.
سرعت انتقال اطلاعات به حدی بالاست که یک ویدئو پیش از آنکه فرصت راستیآزمایی پیدا کند، میلیونها بار دیده میشود. بهکارگیری تصاویر قدیمی در این بستر، یک راهبرد حسابشده برای فریب سریع و لحظهای افکار عمومی جهانی است.
تلاش برای شکلدهی به ادراک مخاطبین برای پوشش شکست میدانی
اقدام ارتش رژیم صهیونیستی در بازنشر تصاویر حملات هوایی متعلق به جنگ ۱۲ روزه پیشین علیه ایران و معرفی آن بهعنوان دستاورد جنگ فعلی، فراتر از یک اشتباه ساده رسانهای، نمایانگر یک عملیات روانی آگاهانه است.
این اقدام از یک سو، ریشه در ناکامیهای راهبردی در دستیابی به اهداف اعلامشده جنگ جاری دارد و گویای شکست آشکار در دستیابی به اهداف در صحنه میدانی است و از سوی دیگر، بخشی از یک الگوی رفتاری گستردهتر و ساختاریافته در استفاده از اطلاعات نادرست برای شکلدهی به ادراک مخاطبین است.
جنگ شناختی امروز به میدانی تبدیل شده که در آن، ارتشها برای حفظ برتری روایی خود دست به هر اقدامی میزنند. با این حال، اتکا به تصاویر قدیمی و جعلی نشاندهنده ضعف ذاتی در این روایت است.
هرچند چنین تاکتیکهایی ممکن است در کوتاهمدت اهداف روانی را تأمین کنند، اما در بلندمدت، با تکرار و کشف دروغها، به بیاعتباری کامل منبع خبری و افول قدرت نرم منجر خواهند شد. آنچه امروز بهعنوان یک دستاورد نظامی بازنمایی میشود، فردا میتواند به سندی بر افول قدرت، شکست میدانی در جنگ و اعتبار پیدا کردن روایت طرف مقابل از واقعیتهای جنگ تبدیل گردد.
